સમાસ ,અલંકાર

ગુજરાતી ગ્રામર

ÁЮÐÐÁÐ

  £ïú£ú ÁЮÐÐÁÐ: £ïú£ú Aêcú¶Ðê VúÐêhúK×ïú qÐnÐ §ÐõKúгú

§ÐõKúгú  1) Boгêúoгú £ïú£ú ÁЮÐÐÁÐ :«Ð¦Ðê §ÐsúÐê¥Ð×ï AêKú ÁгúOÐ×ï ®ÐÅúoºÐ ÅúÐê¯Ð Têú,oÐê¥ÐÐê "A¥Ðê" ÁÐï¯ÐÐêVúKú »Ð«súrÐÕ ÒºÐPÐõÅú Kú³úÕ »ÐKúЯРTêú.

ÁÐפÐ-ÁÐÐ¥Ð=ÁÐפРA¥Ðê ÁÐÐ¥Ð

®ÐÐoÐ-oÐÐoÐ

súй-¬ÐÐoÐ

§ÐХРÁÐÐê§ÐгúÕ

¥ÐnÐïsú-¥ÐnÐïsúÐêB

´§Ð-PÐ×nÐ

OÐФÐê-§ÐÕ¤Ðê

ÑsúºÐÁÐ-³úÐoÐ

¬ÐÐB-«ÐÅêú¥Ð

¬ÐÐB ¬ÐqÐÕW

®ÐÐ-«ÐЧÐ

§ÐÒoÐ-§Ðo¥ÐÕ

®ÐÐoÐÐ-Ò§ÐoÐÐ

ºÐÐïS¯Ð×ï ÒºÐSÐЯÐ×ü

§ÐõKúгú 2) ÁЮÐÐÅúгú £ïú£ú ÁЮÐÐÁÐ :Vúê®ÐÐï «ÐêrÐÕ ºÐ¤Ðгêú »Ð«súÐê ÁЮÐЯÐÐ ÅúÐê¯Ð  Têú,oÐê¥ÐêA¶§ÐҺгúЮРKú³úÕ "ºÐPÐê³êú"  »Ð«súrÐÕ ÒºÐPÐõÅú Kú³úÕ »ÐKúЯРTêú.

»ÐÐKú¬ÐÐX=»ÐÐKú,¬ÐÐX ºÐPÐê³êú.

³úÅêúnÐÕKú³únÐÕ

AÐK×ú¹º¯ÐÐK×ú¹

AÐhúÐê»Ð§ÐÐhúÐê»Ð

OÐФÐê§ÐÕ¤Ðê

Qгú«Ðгú

¬ÐnÐê¶ÐÐPÐnÐê¶ÐÐ

ºÐê³úÒºÐOÐê³ú

ÁÐPÐ×ïºÐÅúжÐ×

«ÐêhúÓ«ÐÁoгú

sú³úsúÐPÐÕ¥ÐÐ

¬Ð³únЧÐÐêÀÐnÐ

¬ÐÐB¬ÐÐïh×ú

s×ú«Ð¹Ðê§ÐÐoйÐê

§Ð×Tú§Ð³úTú

§ÐõKúгú 3) ºÐëKúÔ¶§ÐKú £ïú£ú ÁЮÐÐÁÐ :Vúê ®ÐÐï KúÐêB §ÐnР AêKúÐsú §ÐsÍ¥Ð×ï ҺлÐêÀÐ ®ÐÅúoºÐ ÅúÐê¯Ð Têú. Vúê¥ÐÐê `Kêú'  »Ð«súrÐÕ ÒºÐPÐõÅú rÐЯРTêú.

¥ÐÐ¥ÐЮÐÐêcúÐ=¥ÐÐ¥ÐÐ Kêú ®ÐÐêcúÐ

qÐnÐSÐгú

ºÐÕÁЧÐSÐÕÁÐ

AÐfúsúÁÐ

ÑsúºÐÁгúÐoÐ

qÐÕÁЧÐÐïqÐÕÁÐ

§ÐSSÐÕÁÐqÐÕÁÐ

Eð¤ÐÐêSÐpÐÐê

«Ðê§ÐÐïSÐ

ÅúгúXoÐ

ÁÐÐWï®ÐÐïsúÐ

ºÐÅêú¶Ð×®ÐÐêh×ïú

ÁÐ×OÐs×ú:OÐ

SÐгú§ÐÐïSÐ

 Ò£úPÐ× ÁЮÐÐÁÐ:«Ðê §Ðsú®ÐÐïrÐÕ §ÐõrЮР§Ðsú ÁÐïO¯ÐкÐÐSÐKú (ÁЮÐÚÅúºÐÐSÐKú) ÅúÐê¯Ð Têú.ÒºÐPÐõÅú "ÁЮÐÚÅú" »Ð«sú §ÐÐTúhú ¶ÐPÐÐhúÕ¥Ðê Kú³úºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

OÐcú®ÐÐÁÐ=OÐcú (Tú) ®ÐÐÁÐ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú         ÒqÐҺФР=qÐnÐ º¯ÐÐҤХÐÐê ÁЮÐÚÅú           SÐÐê®ÐÐÁÐ×=SÐгú ®ÐÐÁÐ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú      ¥ÐºÐ³úÐqÐ = ¥ÐºÐ ³úÐoÐ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú       ÒqЬÐںХР= qÐnÐ ¬ÐںХХÐÐê ÁЮÐÚÅú         ÁЧoЧÐsúÕ = ÁÐÐoÐ §Ðsú (§ÐPжÐÐï ) ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú      SÐÐêoгúø©ú = SÐгêú oгúø©ú                 AfúºÐÐhúÕ¯Ð×ï = =ÁÐÐoÐ ÑsúºÐÁÐ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú  

 oÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁÐ:ÒºÐPÐõÅú Kú³úoÐÕ ºÐOÐoÐê "«ÐÕX"rÐÕ "ÁÐÐoЮÐÕ"ҺЬÐÔJoÐ¥ÐÐ §Ðõo¯Ð¯Ð ¶ÐÐPÐê Têú

Ò£úÒoЯoÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁР    : ¥ÐÕ³úoÐÕ³ú=¥ÐÕ³ú ¥Ðê oÐÕ³ú

oÐÝÒoЯРoÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁР   :³úoÐ¥VúÑhúoÐ=³úo¥Ð ºÐhêú VúÑhúoÐ

                                  :Á¥ÐêÅú¬Ð¯Ð×ü=Á¥ÐêÅú rÐÕ ¬Ð³êú¶Ð×ï

ÀÐÀfúÕ oÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁÐ :súÐhú®ÐKú¹Õ=súÐhú®Ð ¥ÐÕ Kú¹Õ

                     :¬ÐÚ§ÐÒoÐ= ¬ÐÚ(§ÐÝÔrºÐ) ¥ÐÐê §ÐÒoÐ

                     :¶ÐÐêJÁЮÐÚÅú=¶ÐÐêKúÐê ¥ÐÐê ÁЮÐÚÅú

                     ;¥ÐPгú§ÐÒoÐ=¥ÐPгú ¥ÐÐê §ÐÒoÐ

¥ÐbÐ oÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁР  :A¬ÐкÐ=¬ÐºÐ ºÐPгú¥Ð×ï

                      :A¬Ð¯Ð=¬Ð¯Ð ºÐPгú¥Ð×ï

D§Ð§Ðsú oÐo§Ð×´ÀÐ ÁЮÐÐÁР  :ÁÐpФгúÕ=ÁÐpÐÐ ¥Ðê ¤Ð³ú¥Ðгú

                         :ÁÐ×OÐsúЯÐÕ =ÁÐ×OÐ AЧХÐгú

(«Ðê §Ðsú®ÐÐrÐÕ ïÒoЮР§Ðsú ÑMú¯ÐÐ ¤ÐÐoÐ×ï ÅúÐê¯Ð Têú.ÒºÐPÐõÅú¥ÐÐ AïoÐê ¥Ðгú §Ðõo¯Ð¯Ð ¶ÐÐPÐê Têú.)

«ÐÅ×úºÐõÕÑÅú ÁЮÐÐÁÐ: «Ð¦Ðê §Ðsú ¬ÐêPÐÐ ®Ð¹Õ KúÐêB A¥¯Ð §Ðsú¥Ð× ÁÐÚSХРKú³êú Têú.ÒºÐPÐõÅú¥ÐÐ A¥oÐê `oÐê' §Ðõo¯Ð¯Ð ¶ÐÐPÐê Têú.

»Ð»ÐÕÓ«Ðñ«Ð =»Ð»ÐÕ VúêºÐ×ï Ó«Ðñ«Ð Vúê¥Ð× Têú oÐê      ÅúѳúºÐïsú¥ÐÐ= Åúѳú¥ÐÕ ºÐïsú¥ÐÐ Vúê Kú³êú oÐê

®Ð¥ÐÐêÅú³ú-®Ð¥Ð¥Ðê Åú³êú Têú Vúê oÐê                ÁÐ×OÐsúЯÐÕ=ÁÐ×OÐ sêú¥Ðгú Têú Vúê oÐê

ÁºÐФÐÕ¥Ð=ÁºÐ (§ÐÐêoÐÐ)¥Ðê AФÐեРTêúVúê oÐê      §Ð³úÐê§ÐKúгúÕ=«ÐÕW §Ð³ú D§ÐKúгú Kú³êú Têú Vúê oÐê

¢úÔÀcú®ÐÐïPж¯Ð=¢úÔÀcú®ÐÐï ®ÐïPйoÐÐ Vúê¥ÐÕ Têú oÐê    «ÐÅ×ú³úo¥ÐÐ=«ÐÅ×ú Têú ³úo¥ÐÐê Vúê¥ÐÐ oÐê

Ò®Ðr¯ÐÐӬЮÐÐ¥Ð=Ò®Ðr¯ÐÐ Têú AӬЮÐХРVúê¥Ð× oÐê    KÝú»ÐÐêsú³ú=KÝú»Ð VúêºÐ×ï Dsú³ú Vúê¥Ð×ï Têú oÐê

ÁÐpÐФÐгúÕ=ÁÐpÐÐ¥Ðê ¤ÐгúnÐ Kú³ú¥Ðгú Vúê Têú oÐê     AÑÅñúÁÐЬÐïVúKú=AÑÅñúÁÐÐ¥Ðê ¬ÐÐïPÐê Têú Vúê oÐê

A¬Ð¯ÐsúÐoÐÐ=A¬Ð¯Ð¥Ð×ï súХРAЧÐê Têú Vúê oÐê     ÁÐÅúXºÐ¥Ð=ÁÐÐrÐê XºÐ¥Ð XºÐê Têú Vúê oÐê

«ÐÅ×úºÐõÕÑÅú = «ÐÅ×ú Têú ºÐõÕÑÅú (húÐïPгú) Vúê¥Ðê oÐê                        Kú®Ð¹¥Ð¯Ð¥Ð = Kú®Ð¹ VúêºÐÐ ¥Ð¯Ð¥Ð Têú Vúê¥ÐÐ oÐê     ¿ÐêoÐÐï«Ð³ú = ¿ÐêoÐ (ÁÐø©êúsú) Têú Aï«Ð³ú (ºÐÁqÐ) Vúê¥ÐÐ oÐê                oЧÐÐê¤Ð¥Ð = oЧРTêú ¤Ð¥Ð Vúê¥Ð×ï oÐê                KÝúoÐÐrÐü = M×úoÐ (rЯÐÐê ) Têú ArÐü Vúê¥ÐÐê oÐê                            Kú®ÐoÐÐKúÐoÐ = AÐêTúÕ Têú oÐÐKúÐoÐ Vúê¥ÐÕ oÐê

¥ÐbР «ÐÅ×úºÐõÕÑÅú ÁЮÐÐÁÐ:

A¥ÐקЮР  =Vúê¥ÐÕ D§Ð®ÐÐ ¥ÐrÐÕ oÐê     AsúÕfúhúР ï=Vúê sú»¯Ð®ÐХР¥ÐrÐÕ oÐê

ҥЬÐü¯Ð    =¬Ð¯Ð ¥ÐrÐÕ Vúê¥Ðê oÐê        A¶ÐÐëÑKúKú =  ¶ÐÐëÑKúKú ¥ÐrÐÕ Vúê oÐê         AsúÕf×ïú    =sú»¯Ð®ÐХР¥ÐrÐÕ Vúê oÐê

AOÐïÑhúoР =OÐïÑhúoÐ ¥ÐrÐÕ VúêoÐê        AÔÁrгú   =ÔÁrгúoÐÐ ¥ÐrÐÕ Vúê¥Ðê oÐê         ҥЮÐü¹    =®Ð¹ ³úÑÅúoÐ Têú Vú¹ Vúê¥Ð× oÐê  

ҥгúÐÓ¾ÐoР  =AоЯР¥ÐrÐÕ Vúê ¥Ðê oÐê     ҥмжР    =SжР¥ÐrÐÕ Vúê oÐê            AnÐKú¶§ÐÕ  =Kú¶§Ð¥ÐÐ ¥ÐrÐÕ Vúê¥ÐÕ oÐê

Ò¥Ð:»ÐÁqР  =»ÐÁqÐ ºÐPгú¥ÐÐ Vúê TêúoÐê      AÁÐФÐгúnÐ =ÁÐФÐгúnÐ ¥ÐrÐÕ Vúê oÐê       A¬Ð¯Ð    =¬Ð¯Ð ¥ÐrÐÕ Vúê¥Ðê oÐê

ҥФÐü¥Ð     =¤Ð¥Ð ¥ÐrÐÕ Vúê¥Ðê oÐê           A¥ÐÐrР   =¥ÐÐrÐ ¥ÐrÐÕ Vúê¥ÐÐê oÐê         Ò¥Ðsüú¯Ð     =sú¯ÐÐ ¥ÐrÐÕ Vúê¥ÐЮÐÐï oÐê                       AwnР   =WnÐ ¥ÐrÐÕ Vúê¥Ðê oÐê

®Ð¤¯Ð®Ð§Ðsú ¶ÐÐê§ÐÕ ÁЮÐÐÁÐ:  «Ðê §Ðsú ÅúÐê¯Ð Têú.A¥Ðê «Ðê §Ðsú®ÐÐï rÐÕ ®Ð¤¯Ð®Ð §Ðsú ¶ÐÐê§Ð rЯÐê¶Ð×ï ÅúÐê¯Ð Têú.

ºÐê³ú¬ÐкÐ= ºÐê³ú Vú¥®ÐкХÐгú ¬ÐºÐ                                  AêKúoÐгúÐê= AêKú oÐгúrÐÕ «Ð¥ÐкÐê¶ÐºÐÐÓVñúqÐ ¢úÔÀcú®ÐÐïPж¯Ð = ®ÐïPйoÐÐ BSTú¥ÐгúÕ ¢úÔÀcú                          Kú®Ðü¯ÐÐêPÐ = Kú®Ðü £úгúÐ §ÐõЧoÐ rÐoÐÐê ¯ÐÐêPР  

A®ÐÕ®ÐÕcú = A®ÐÕ ¤Ð³úкÐoÐÕ ¢úÔÀcú                                 ÁÐÐë¬ÐP¯ÐKïúKúnÐ = ÁÐÐë¬ÐP¯Ð sú»ÐÐüºÐoÐÐ KïúKúnÐ

ºÐÝïsúкХР= ºÐÝïsúÐê (oÐ׶ÐÁÐÕ)rÐÕ TúºÐ¯Ðê¶Ð ºÐ¥Ð                         PйÐh×ú«Ð = PйРÁÐפÐÕ h×ú«Ðê¶Ð×ï 

Kú¶ÐïKúKúrÐÐ = Kú¶ÐïKú ¶ÐPÐÐhúoÐÕ KúrÐР                            §Ðõ¯ÐÐêPлÐйР= §Ðõ¯ÐÐêPÐ Kú³úÐoÐÕ »ÐйР          Kú¶§ÐºÐÝNÐ = Kú¶§Ð (ÒºÐSÐгú)rÐÕ ø©ú¹ A§ÐoÐ×ï ºÐÝNР                    ®Ð¤Ð§ÐÚhúÐê = ®Ð¤ÐrÐÕ «Ð¥Ðê¶ÐÐê §ÐÚhúÐê             ®ÐïPйÁÐÚqÐ = ®ÐïPй ÁÐÚSкÐoÐ×ï ÁÐÚqР                               «ÐcúÐcúЧÐÐëñAÐ = «ÐcúÐcúÐ ¬Ð깺ÐÕ¥Ðê «Ð¥ÐкÐê¶ÐÐ §ÐÐëñAР    ҺС×oЮÐrÐKúÐê = ҺС×oÐ Do§Ð¦Ð Kú³ú¥ÐгúÐ ®ÐrÐKúÐê                      ÑÅúoкÐSÐ¥ÐÐê = ÑÅúoÐ OÐÐoгú «ÐÐê¶Ð¯Ðê¶Ð ºÐSÐ¥ÐÐê   XºÐ¥Ð»ÐÔJoÐ = XºÐ¥Ð AЧХÐгúÕ »ÐÔJoР                           AÐïoгúSÐêoÐ¥ÐÐ = AÐïoгú¥Ðê VúPÐÐhúoÐÕ SÐêoÐ¥ÐР                        súÅúÕñºÐhúÐï = súÅúÕñ®ÐÐ ¬ÐÕñVúºÐê¶ÐÐ ºÐhúÐï                                QгúVú®ÐÐB = Qгú®ÐÐ ³úÅêúoÐÐê Vú®ÐÐB

AÐPÐPÐÐhúÕ = AÐPÐrÐÕ SÐжÐoÐÕ PÐÐhúÕ                              ÓÁÐñÅúÐÁÐ¥Ð,ºÐ³ú®ÐйÐ,³úÐÅúoÐÁÐïÁrÐÐ,³êú¶ÐÁÐïKúcú,KúЮФÐê¥Ð×ï

Kú®Ðü¤Ðгú¯Ð ÁЮÐÐÁÐ:  «Ðê §Ðsú ÅúÐê¯Ð Têú .«Ðê®ÐÐïrÐÕ KúÐêB §ÐnÐ AêKú §Ðsú ҺлÐêÀÐnÐ ÅúÐê¯Ð Têú                              ¥ÐºÐÐꥮÐêÀÐ = ¥ÐºÐÐê AêºÐÐê D¥®ÐêÀР                                    XºÐ¥ÐÁÐïÁÐгú = XºÐ¥Ð ´§ÐÕ ÁÐïÁÐгú                            ¿ÐêoÐÐï«Ð³ú = ¿ÐêoÐ AêºÐÐ ºÐÁqÐ

WnÐÐê PÐ×Vú³úÐoÐÕ º¯ÐÐKú³únРҺлÐê

A¶ÐïKúгú

1. PÐ×Vú³úÐoÐÕ ¬ÐÐÀÐЮÐÐï º¯ÐÐKú³únÐ¥Ð×ï ®ÐÅúoºÐ¥Ð×ï AêKú AïPÐ Aêcú¶Ðê A¶ÐïKúгú

ÁÐÐÑÅúo¯Ð KÝúÒoÐ¥ÐÕ »ÐÐê¬ÐЮÐÐï A¥Ðê §Ðõ¬ÐкЮÐÐï ºÐ¤ÐгúÐê Kú³êú oÐêºÐÐ ¬ÐÐÀÐÐÑKú¯Ð oÐoºÐÐê¥Ðê A¶ÐïKúгú KúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

A¶ÐïKúгú¥ÐÐ ®Ð×O¯Ð «Ðê §ÐõKúгú Têú.

(1) ArÐÐü¶ÐïKúгúì ºÐÐK°®ÐÐï ArÐü¥ÐÕ ®ÐsúsúrÐÕ SЮÐoKÝúÒoÐ Kêú ¥ÐºÐÕ¥ÐoÐÐ AкÐoÐÕ ÅúÐê¯Ð oÐê¥Ðê ArÐÐü¶ÐïKúгú KúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

(2) »Ð«súжÐïKúгúì Vúê ºÐÐK°®ÐÐï »Ð«sú¥ÐÕ ®ÐsúsúrÐÕ SЮÐoKÝúÒoÐ Kêú ¥ÐºÐÕ¥ÐoÐÐ ÁÐVúÐüoÐÕ ÅúÐê¯Ð oÐê¥Ðê »Ð«súжÐïKúгú KúÅêúºÐЯРTêú.

(1) ArÐÐü¶ÐïKúгú¥ÐÐ §ÐõKúгúì

(1) D§Ð®ÐÐ A¶ÐïKúгúì «Ðê V×úsúÕ-V×úsúÕ ºÐÁoÐ×AÐê ºÐSSÐê KúÐêC AêKú OÐÐÁÐ PÐ×nÐ AïPÐê ÁгúOÐЮÐnÐÕ Kú³úºÐЮÐÐï AкÐê o¯Ðгêú D§Ð®ÐÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.

ArкÐÐ

D§Ð®Ðê¯Ð¥ÐÕ ÁгúOÐЮÐnÐÕ D§Ð®ÐХРÁÐÐrÐê Kú³úºÐЮÐÐï AкÐê o¯Ðгêú D§Ð®ÐÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.

* D§Ð®Ðê¯Ð A¶ÐïKúгúì ºÐÐK°®ÐÐï Vúê¥ÐÕ ÁгúOÐЮÐnÐÕ Kú³úºÐÐ¥ÐÕ ÅúÐê¯Ð oÐê¥Ðê D§Ð®Ðê¯Ð KúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

* D§Ð®ÐХРA¶ÐïKúгúì ºÐÐK°®ÐÐï Vúê¥ÐÐ ÁÐÐrÐê ÁгúOÐккÐЮÐÐï AкÐê oÐê¥Ðê D§Ð®ÐХРKúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

* D§Ð®ÐÐ ºÐÐSÐKú »Ð«súÐê Aêcú¶Ðê »Ð×ï?

«Ðê V×úsúÕ-V×úsúÕ ºÐÁoÐ×AÐê ºÐSSÐê¥ÐÐ KúÐêC AêKú OÐÐÁÐ PÐ×nÐ¥Ðê ÁÐФÐгúnÐ ¤Ð®Ðü KúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

Vúê®ÐKêú…, ÁЮÐ,ÁгúOÐ×,ÁЮÐÐ¥Ð,ÁЮÐÐêºÐh×ú,oÐ׶¯Ð,§Ðêfêú,VúêºÐ×,VúêºÐÕ ºÐPÐê³êú D§Ð®ÐÐ ºÐÐSÐKú »Ð«súÐê KúÅêúºÐЮÐÐï AкÐê Têú.

súÐìoÐ- ÁºÐЮÐÕ ÒºÐºÐêKúÐ¥Ðïsú »ÐÔJoÐ¥ÐÐ ¤ÐÐê¤Ð ÁгúÕOÐÐ ÅúoÐÐ.

(2) Do§ÐõêNÐÐ A¶ÐïKúгúìD§Ð®Ðê¯Ð A¥Ðê D§Ð®ÐХРÁЮÐХРÅúÐêºÐÐ¥ÐÕ Kú¶§Ð¥ÐÐ,ÁÐï¬ÐкХÐÐ rÐoÐÕ ÅúÐê¯Ð o¯Ðгêú Do§ÐõêNÐÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.

Vúê®ÐKêú…, WnÐê,³úOÐê,»ÐKú,»Ð×ï….

súÐìoÐ- Åëú¯Ð× WnÐê ÑÅú®ÐжЯÐ

(3) º¯ÐÒoгêúKú A¶ÐïKúгúìD§Ð®Ðê¯Ð¥Ðê D§Ð®ÐХРKú³úoÐÐ SÐÑhú¯ÐÐoÐ×ï «ÐoÐккÐЮÐÐï AкÐê o¯Ðгêú º¯ÐÒoгêúKú A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.

súÐìoÐ- ¬ÐгúoÐ Kú³úoÐÐï PÐ×Vú³úÐoÐ ®ÐÐêc×ú

- Kú®Ð¹ Kú¹Õ rÐKúÕ KúÐê®Ð¹ Têú AïPÐ ®ÐгúÕ «Ðê¥ÐÕ ¥Ð×ï.

(4) º¯ÐÐVúÁoÐ×ÒoÐ A¶ÐïKúгúì¥ÐÕñsúÐ ºÐhêú ºÐOÐÐnÐ A¥Ðê ºÐOÐÐnÐ ºÐhêú ¥ÐÕñsúÐ Kú³úºÐЮÐÐï AкÐê oÐê¥Ðê º¯ÐÐVúÁoÐ×ÒoÐ A¶ÐïKúгú KúÅêúºÐЯРTêú.

súÐìoÐ- AÅúÐê! »Ð×ï oЮÐгúÐ súÐïoÐ WnÐê §ÐÕ¹Õ ¶ÐÁÐnÐ¥ÐÕ Kú¹Õ.

(5) µ§ÐKú A¶ÐïKúгúì D§Ð®Ðê¯Ð A¥Ðê D§Ð®ÐХХÐê «Ðï¥Ðê AêKú Vú ÅúÐê¯Ð Aê ³úÕoÐê ºÐnÐüºÐЮÐÐï AкÐê o¯Ðгêú µ§ÐKú A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.

súÐìoÐ-ÁÐïÁÐгú ÁÐÐPгú AÁÐгú Têú.

- ¬Ð³úÕ¶ÐÐê ¿ÐÐÁЮÐÐï Aê¥ÐÕ ÁÐ×PÐï¤Ð¥ÐÐê súѳú¯ÐÐê.

(6) A¥Ð¥ºÐ¯Ð A¶ÐïKúгúì D§Ð®Ðê¯Ð¥ÐÕ ÁгúOÐЮÐnÐÕ Kú³úºÐÐ ®ÐÐcêú ¯ÐÐêP¯Ð D§Ð®ÐХР¥Ð ®Ð¹oÐÐï D§Ð®Ðê¯Ð¥Ðê D§Ð®Ðê¯Ð ÁÐÐrÐê Vú ÁгúOÐккÐЮÐÐï AкÐê o¯Ðгêú A¥Ð¥ºÐ¯Ð A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú. súÐìoÐ- ®ÐÐ oÐê ®ÐÐ

- ¶ÐpÐÐ oÐÐê ¶ÐpÐÐ Vú,KúÅêúºÐ× §Ðhêú Aê¥Ð× oÐÐê.

(7) »¶ÐêÀÐ A¶ÐïKúгúì

(1) D§Ð®ÐÐ A¶ÐïKúгúì

(2) Do§ÐõêNÐÐ A¶ÐïKúгúì

(3) º¯ÐÒoгêúKú A¶ÐïKúгúì

(4) º¯ÐÐVúÁoÐ×ÒoÐ A¶ÐïKúгúì

(5) µ§ÐKú A¶ÐïKúгúì

(6) A¥Ð¥ºÐ¯Ð A¶ÐïKúгúì

(7) »¶ÐêÀÐ A¶ÐïKúÐ U¯Ðгêú Aê »Ð«sú¥ÐÐï AêKú Kú³úoÐÐï ºÐ¤Ðгêú ArÐü rÐC¥Ðê ¥ÐºÐեРSЮÐpÐKÝúÒoÐ AкÐê o¯Ðгêú »¶ÐêÀÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.  súÐìoÐ- VúºÐÐ¥ÐÕ oÐÐê VúºÐÐ¥ÐÕ Têú.-ÑsúºÐÐ¥ÐrÐÕ sú³ú«Ðгú Têú Aï¤Ðдï QÐÐê³ú.

(2) »Ð«súжÐïKúгú¥ÐÐ §ÐõKúгúì

(1) ºÐnÐÐü¥Ð×ï §ÐõÐÁÐìU¯Ðгêú AЧÐê¶ÐÕ §ÐïÔJoЮÐÐï Kêú ºÐÐK°®ÐÐï AÐêTúЮÐÐï AÐêTúÐ qÐnÐ Kêú qÐnÐrÐÕ ºÐ¤Ð× »Ð«súÐê®ÐÐï Aгïú¬Ðê AêKú¥ÐÐê AêKú ºÐnÐü Kêú ANгú ºÐгïúºÐгú §ÐץгúкÐoÐü¥Ð §ÐЮÐê o¯Ðгêú ºÐnÐÐü¥Ð×ï §ÐõÐÁÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú. oÐê¥Ðê A¥ÐקÐõÐÁÐ Kêú ºÐnÐü ÁÐPÐÐC §ÐnÐ KúÅêú Têú.  súÐìoÐ- AºÐÕ¥ÐлÐեРA¦ÐKúÐêcú¥ÐÐï AҺХÐÕoÐ A®ÐÝoÐ AÐêhúKúгú.    - ¬Ð×OÐrÐÕ ¬ÐÚïhúÕ ¬ÐÕOÐ Têú.

(2) »Ð«súÐ¥Ð×ï §ÐõÐÁÐì U¯Ðгêú KúÐêC §ÐïÔJoÐ Kêú ºÐÐK°®ÐÐï AêKú ÁгúOÐÐï DSSÐгú Kêú §ÐõÐÁÐ ¤Ð³úкÐoÐÐï «Ðê Kêú «ÐêrÐÕ ºÐ¤Ð× »Ð«súÐê AкÐÕ¥Ðê ÒºÐҺФРArÐü «ÐoÐкÐê o¯Ðгêú »Ð«súÐ¥Ð×ï §ÐõÐÁÐ «Ð¥Ðê Têú.oÐê¥Ðê ¯Ð®ÐKú A¥Ðê aúhú §ÐnÐ KúÅêú Têú.

súÐìoÐ- KúЯÐÐ¥ÐÕ ®ÐЯÐЮÐÐïrÐÕ T×úcúºÐÐ PÐÐêÒºÐñsú³úЯХÐÕ ®ÐЯÐÐ Kú³úÐê              - Oгêú ¥Ð³ú Oгú WºÐ×.

(3) Aïo¯ÐÐ¥Ð× §ÐõÐÁÐ A¶ÐïKúгúì (§ÐõÐÁÐÐ¥Ð× §ÐõÐÁÐ)  AêKú §ÐTúÕ AêKú AкÐoÐÕ «Ðê §ÐïÔJoÐ Kêú «Ðê SгúnÐ¥ÐÐï Têúhêú Kêú AïoÐê AêKú ÁгúOÐÐï §ÐõÐÁÐ Kêú DSSÐгú ºÐйР»Ð«súÐê AкÐÕ¥Ðê V×úsúÐ-V×úsúÐ ArÐü ¤Ð³úкÐê o¯Ðгêú Aïo¯ÐÐ¥Ð×ï §ÐõÐÁÐ Kêú §ÐõÐÁÐÐ¥Ð×ï §ÐõÐÁÐ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú. AÐ A¶ÐïKúгú Åïú®Ðê»ÐÐ «Ðê §ÐïÔJoЮÐÐï Vú ÅúÐê¯Ð Têú.  súÐìoÐ-aúÐKú¹¥ÐÐ §ÐÐnÐÕ¥Ð×ï Ó«Ðñs×ú AêKú¶ÐºÐЯÐ× «Ðêf×úoÐ×ï,

ÁÐÚ³úVú ÁÐЮÐê VúÐêoÐבoÐ×¥Ðê AêKú¶Ð× AêKú¶Ð× ³úÐêoÐ×oÐ×ï.

(4) AÐïoгú §ÐõÐÁÐ/§ÐõÐÁÐ ÁÐÐïKú¹ÕìU¯Ðгêú §ÐÅêú¶ÐÐ SгúnÐ¥ÐÐï Têú¶¶ÐÐ »Ð«sú A¥Ðê «ÐÕW SгúnÐ¥ÐÐï §ÐÅêú¶ÐÐ »Ð«sú ºÐSSÐê §ÐõÐÁÐ Kêú DSSÐгú ³úSÐЯРo¯Ðгêú AÐïoгú §ÐõÐÁÐ Kêú §ÐõÐÁÐ ÁÐÐïKú¹Õ A¶ÐïKúгú «Ð¥Ðê Têú.         súÐìoÐ- ®ÐÅêúoÐÐX ҥлÐйê Aк¯ÐÐ,¶Ðк¯ÐÐ §ÐõÁÐÐsú¥Ðê Kú¯ÐÐüò DoÁкÐ.                 - §Ðõê®Ð §ÐsúгúrÐ A®Ðê §ÐЮÐÕAê,ºÐЮÐÕAê Vú¥®Ð ®Ð³únÐ VïúW¹.

જાણો ગુજરાતી વ્યાકરણ વિશે

અલંકાર

1. ગુજરાતી ભાષામાં વ્યાકરણનું મહત્વનું એક અંગ એટલે અલંકાર

સાહિત્ય કૃતિની શોભામાં અને પ્રભાવમાં વધારો કરે તેવા ભાષાકિય તત્વોને અલંકાર કહેવામાં આવે છે.

અલંકારના મુખ્ય બે પ્રકાર છે.

(૧) અર્થાલંકારઃ વાક્યમાં અર્થની મદદથી ચમત્કૃતિ કે નવીનતા આવતી હોય તેને અર્થાલંકાર કહેવામાં આવે છે.

(૨) શબ્દાલંકારઃ જે વાક્યમાં શબ્દની મદદથી ચમત્કૃતિ કે નવીનતા સર્જાતી હોય તેને શબ્દાલંકાર કહેવાય છે.

(1) અર્થાલંકારના પ્રકારઃ

(૧) ઉપમા અલંકારઃ બે જુદી-જુદી વસ્તુઓ વચ્ચે કોઈ એક ખાસ ગુણ અંગે સરખામણી કરવામાં આવે ત્યારે ઉપમા અલંકાર બને છે.

અથવા

ઉપમેયની સરખામણી ઉપમાન સાથે કરવામાં આવે ત્યારે ઉપમા અલંકાર બને છે.

* ઉપમેય અલંકારઃ વાક્યમાં જેની સરખામણી કરવાની હોય તેને ઉપમેય કહેવામાં આવે છે.

* ઉપમાન અલંકારઃ વાક્યમાં જેના સાથે સરખાવવામાં આવે તેને ઉપમાન કહેવામાં આવે છે.

* ઉપમા વાચક શબ્દો એટલે શું?

બે જુદી-જુદી વસ્તુઓ વચ્ચેના કોઈ એક ખાસ ગુણને સાધારણ ધર્મ કહેવામાં આવે છે.

જેમકે…, સમ,સરખુ,સમાન,સમોવડુ,તુલ્ય,પેઠે,જેવુ,જેવી વગેરે ઉપમા વાચક શબ્દો કહેવામાં આવે છે.

દાઃત- સ્વામી વિવેકાનંદ શક્તિના ધોધ સરીખા હતા.

(૨) ઉત્પ્રેક્ષા અલંકારઃઉપમેય અને ઉપમાન સમાન હોવાની કલ્પના,સંભાવના થતી હોય ત્યારે ઉત્પ્રેક્ષા અલંકાર બને છે.

જેમકે…, જાણે,રખે,શક,શું….

દાઃત- હૈયુ જાણે હિમાલય

(૩) વ્યતિરેક અલંકારઃઉપમેયને ઉપમાન કરતા ચડિયાતું બતાવવામાં આવે ત્યારે વ્યતિરેક અલંકાર બને છે.

દાઃત- ભારત કરતાં ગુજરાત મોટુ

- કમળ કળી થકી કોમળ છે અંગ મારી બેની નું.

(૪) વ્યાજસ્તુતિ અલંકારઃનીંદા વડે વખાણ અને વખાણ વડે નીંદા કરવામાં આવે તેને વ્યાજસ્તુતિ અલંકાર કહેવાય છે.

દાઃત- અહો! શું તમારા દાંત જાણે પીળી લસણની કળી.

(૫) રૂપક અલંકારઃ ઉપમેય અને ઉપમાનને બંને એક જ હોય એ રીતે વર્ણવામાં આવે ત્યારે રૂપક અલંકાર બને છે.

દાઃત-સંસાર સાગર અસાર છે.

- ભરીલો શ્વાસમાં એની સુગંધનો દરિયો.

(૬) અનન્વય અલંકારઃ ઉપમેયની સરખામણી કરવા માટે યોગ્ય ઉપમાન ન મળતાં ઉપમેયને ઉપમેય સાથે જ સરખાવવામાં આવે ત્યારે અનન્વય અલંકાર બને છે. દાઃત- મા તે મા

- લત્તા તો લત્તા જ,કહેવુ પડે એનુ તો.

(૭) શ્લેષ અલંકારઃ

(૧) ઉપમા અલંકારઃ

(૨) ઉત્પ્રેક્ષા અલંકારઃ

(૩) વ્યતિરેક અલંકારઃ

(૪) વ્યાજસ્તુતિ અલંકારઃ

(૫) રૂપક અલંકારઃ

(૬) અનન્વય અલંકારઃ

(૭) શ્લેષ અલંકા જ્યારે એ શબ્દનાં એક કરતાં વધારે અર્થ થઈને નવીન ચમત્તકૃતિ આવે ત્યારે શ્લેષ અલંકાર બને છે.  દાઃત- જવાની તો જવાની છે.-દિવાનથી દરબાર છે અંધારું ઘોર.

(૨) શબ્દાલંકારના પ્રકારઃ

(૧) વર્ણાનું પ્રાસઃજ્યારે આપેલી પંક્તિમાં કે વાક્યમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ કે ત્રણથી વધુ શબ્દોમાં આરંભે એકનો એક વર્ણ કે અક્ષર વારંવાર પુનરાવર્તન પામે ત્યારે વર્ણાનું પ્રાસ અલંકાર બને છે. તેને અનુપ્રાસ કે વર્ણ સગાઈ પણ કહે છે.  દાઃત- અવીનાશીન અન્નકોટનાં અવિનીત અમૃત ઓડકાર.    - ભુખથી ભૂંડી ભીખ છે.

(૨) શબ્દાનું પ્રાસઃ જ્યારે કોઈ પંક્તિ કે વાક્યમાં એક સરખાં ઉચ્ચાર કે પ્રાસ ધરાવતાં બે કે બેથી વધુ શબ્દો આવીને વિવિધ અર્થ બતાવે ત્યારે શબ્દાનું પ્રાસ બને છે.તેને યમક અને ઝડ પણ કહે છે.

દાઃત- કાયાની માયામાંથી છુટવા ગોવિંદરાયની માયા કરો              - ખરે નર ખર જાવુ.

(૩) અંત્યાનુ પ્રાસ અલંકારઃ (પ્રાસાનુ પ્રાસ)  એક પછી એક આવતી બે પંક્તિ કે બે ચરણનાં છેડે કે અંતે એક સરખાં પ્રાસ કે ઉચ્ચાર વાળા શબ્દો આવીને જુદા-જુદા અર્થ ધરાવે ત્યારે અંત્યાનું પ્રાસ કે પ્રાસાનું પ્રાસ અલંકાર બને છે. આ અલંકાર હંમેશા બે પંક્તિમાં જ હોય છે.  દાઃત-ઝાકળના પાણીનું બિંદુ એકલવાયુ બેઠુતું,

સૂરજ સામે જોતુ‘તુને એકલુ એકલુ રોતુતું.

(૪) આંતર પ્રાસ/પ્રાસ સાંકળીઃજ્યારે પહેલા ચરણનાં છેલ્લા શબ્દ અને બીજા ચરણનાં પહેલા શબ્દ વચ્ચે પ્રાસ કે ઉચ્ચાર રચાય ત્યારે આંતર પ્રાસ કે પ્રાસ સાંકળી અલંકાર બને છે.         દાઃત- મહેતાજી નિશાળે આવ્યા,લાવ્યા પ્રસાદને કર્યાં ઉત્સવ.                 - પ્રેમ પદારથ અમે પામીએ,વામીએ જન્મ મરણ જંજાળ.